Kalsium karbonat sənayedə ən geniş istifadə olunan qeyri-üzvi doldurucu materiallardan biridir. Mənşəyinə və istehsal üsuluna görə əsasən ağır kalsium karbonat (Ground Calcium Carbonate – GCC) və yüngül kalsium karbonat (Precipitated Calcium Carbonate – PCC) olmaqla iki növə ayrılır.
Hər iki növ müxtəlif sənaye sahələrində istifadə olunsa da, onların istehsal üsulu, fiziki xüsusiyyətləri və tətbiq sahələri fərqlənir.
Ağır kalsium karbonat yüksək keyfiyyətli kalsit daşının üyüdülməsi nəticəsində əldə edilən ağ rəngli toz şəklində mineral məhsuldur. Onun əsas tərkib hissəsi kalsium karbonat (CaCO₃)-dur.
Bu material suda və etil spirtində həll olmur və aşağıdakı üstünlüklərə malikdir:
Yüksək ağlıq dərəcəsi
Yüksək təmizlik
Təbii və yumşaq rəng
Kimyəvi sabitlik
İstiliyə davamlılıq
Kimyəvi korroziyaya qarşı müqavimət
Soyuğa davamlılıq
Səs izolyasiyası
Zərbəyə davamlılıq
Asan emal olunma
Bu xüsusiyyətlərinə görə ağır kalsium karbonat sənayedə ən çox istifadə olunan qeyri-üzvi dolduruculardan biridir.
Ağır kalsium karbonat aşağıdakı sənaye sahələrində geniş istifadə olunur:
Tikinti materialları
Keramika və döşəmə plitələri
Qapı və tavan panelləri
Divar panelləri
PVC profillər
Süni dəri
PVC üzlük panelləri
Kağız istehsalı
Boya və örtük materialları
Mürəkkəb istehsalı
Kabel sənayesi
Əczaçılıq
Qida sənayesi
Kosmetika
Tekstil
Heyvan yemi
Diş pastası istehsalı
Rezin sənayesi
Doldurucu kimi istifadə edildikdə rezinin həcmini artırır, emal prosesini asanlaşdırır, məhsulun möhkəmliyini artırır və sərtliyini tənzimləyir.
Plastik sənayesi
Plastik məhsulların maya dəyərini azaldır, ölçü sabitliyini, sərtliyini və möhkəmliyini artırır. Həmçinin emal qabiliyyətini və istiliyədavamlılığını yaxşılaşdırır.
Tikinti sənayesi
İstiliyə və kimyəvi təsirlərə davamlı olduğuna görə qapılar, tavanlar, divar panelləri, döşəmələr, pilləkən məhəccərləri və müxtəlif tikinti elementlərinin istehsalında istifadə edilir.
Boya və örtük materialları
Yağ əsaslı boyalarda doldurucu kimi çıxış edərək örtüyün strukturunu möhkəmləndirir və məhsulun dayanıqlığını artırır.
Kağız sənayesi
Yüksək ağlığı, yaxşı hidrofilliyi və möhkəmliyi sayəsində kağızın keyfiyyətini artıran əsas xammallardan biri hesab olunur.
Yüngül kalsium karbonat (PCC) əsasən müxtəlif sənaye məhsullarında doldurucu material kimi istifadə olunur.
Ən geniş tətbiq sahələri bunlardır:
Rezin sənayesi
Plastik istehsalı
Kağız sənayesi
Boya və örtük materialları
Mürəkkəb istehsalı
Bundan əlavə aşağıdakı məhsulların istehsalında da istifadə edilir:
Diş tozu
Diş pastası
Kosmetik məhsullar
Məişət kimyası məhsulları
Üzvi sintez prosesləri
Metallurgiya
Şüşə istehsalı
Asbest məhsulları
Bu iki materialın əsas fərqi onların istehsal üsulundadır.
Təbii kalsit daşının mexaniki şəkildə üyüdülməsi ilə əldə edilir.
Lazımi ağlıq və incəlik səviyyəsinə çatdırılmaq üçün yuyulur və üyüdülür.
Təbii mineral mənşəlidir.
Əhəngdaşının yüksək temperaturda kalsinasiyası və sonrakı kimyəvi proseslər nəticəsində istehsal olunur.
Kimyəvi üsulla çökdürülərək əldə edilir.
Boya və örtük materiallarının istehsalında hər iki növ kalsium karbonatdan istifadə olunur. Lakin onların xüsusiyyətləri fərqlidir.
Daha sabit material hesab olunur.
Quru örtücülük qabiliyyəti nisbətən aşağıdır.
Ağlıq səviyyəsi yüngül kalsium karbonata nisbətən bir qədər azdır.
Daha sərfəli qiymətə malikdir.
Boyanın stabilliyini qorumağa kömək edir.
Daha yüksək ağlıq təmin edir.
Quru örtücülük qabiliyyəti daha yüksəkdir.
Yağ udma qabiliyyəti ağır kalsium karbonatdan daha çoxdur.
Qələvilik səviyyəsi daha yüksəkdir.
Düzgün dozada istifadə edilmədikdə boyanın həddindən artıq qatılaşmasına və topalaşmasına səbəb ola bilər.
